تسئائوهاي ديگري در سالهاي 1061، 1108، 1159، 1204، 1249 چاپ شده كه همه مصورند! (نك
مقدمه، ج 2، ص 840، 1065، 1272).1
مطالعهٴ تطبيقي همهٴ اين آثار چيني و مقايسهشان، از لحاظ متن و تصاوير، با گياهنامههاي غربي، براي يك كارشناس گياهشناسي چين يك عمر كار است. او كجاست؟ كار در انتظار اوست.
جالب است كه در سدهٴ چهاردهم هيچ پن تسئائويي چاپ يا تجديد چاپ نشد و تنها يكي در دورهٴ سلسلهٴ يوان تجديد چاپ گرديد (در سال 1298). از سال 1298 تا 1406 هيچ پن
تسئائويي چاپ نشد2 تا دراين هنگام گياهنامهٴ معروف به قحطي انتشار يافت، كه در بارهٴ آن يادداشت مربوط به چوشيائو (چهاردهم ـ 2) را ببينيد.
البته معروفترين پن تسئائو تأليف اخيري است به نام پن تسئائو كانگ مو كه اول بار در سال1596منتشر شد. به عقيدهٴ آقاي وانگ در سالهاي 1603، 1640 (دوبار)، 1655، 1684، 1714 (چاپ ژاپن)، 1735، 1846، 1872، 1885، 1892، 1894 اين كتاب تجديد چاپ شده است. كتابخانهٴ كنگره همهٴ اين چاپها را، جز يكي از دو چاپ 1640 و چاپهاي 1684 و 1735، در اختيار دارد.
پن تسئائوكانگ مو تأليف ليشيهـ چن است (شيهـ چن نام كوچك اوست.
تخلصهاي ديگري كه با آنها معروف است، عبارت است از تونگپي و پينـ هو). فرهنگهاي زندگينامهٴ چيني بهطور غريبي دربارهٴ او ساكتاند، ولي من توانستهام در سايهٴ لطف آرتور هومل (نامههاي 20 و 21 فوريهٴ 1929؛ 11اوت 1942) اطلاعات زير را دربارهٴ او به دست آورم. او اهل چئيشيين در هوپه بود و در مواقع مختلف دو شغل داشت، 1) نگهباني قربانگاه اميرچئي؛ 2) كلانتري سسوـ چيوآن. او در سال 1564 رسالهاي در بارهٴ نبض نوشت. تأليف مهمش، همين
پن تسئائو، سيسال به طول انجاميد و در آن مدت استخراجهايي از 800 اثر انجام داد، 1518 دارو را برگزيد و 374 داروي تازه بر آن افزود، كه جمعاً 1892 قلم دارو شد.
A.W. Hummel: The printed herbal of 1249 (Isis 33, 439-42, 1 fig 1941) .1
2.اين مطلب چنان برايم گيجكننده بود كه براي اطمينان به دكتر هومل نامه نوشتم. او لطف كرد و پاسخ داد (6 اكتبر 1941): ((چنگ لئي پن ـ تسئائو دو نوع است و به نام سالهايي ناميده شدهاند كه بار اول درآن پديد آمدهاند. يكي
چنگ ـ هو چنگـ لئي پنـ تسئائوست كه كتابشناس ما آقاي وانگ چونگ ـ مين چاپهاي زير را از آن شناسايي كرده: 1116، 1249، 1468، 1523، 1552، 1570، 1572، 1587، 1625 (همهٴ آنها جز چاپ 1116 و 1468 در كتابخانهٴ كنگره موجود است). تا ـ كوان چنگـ لئي پنـ تسئائو بهگفتهٴ آقاي وانگ اين چاپها را داشته: 1108، 1215، 1298، 1577، 1600، 1656 (چاپهاي 1577 و 1600، 1656 در كتابخانهٴ كنگره موجود است).